Karbonmonoksit dedektörü nereye takılır, nasıl seçilir?

Sobalı ve şömineli her evde bulunması gereken karbonmonoksit dedektörünü nereye takmalı, alırken neye bakmalı, nasıl test etmeli? Kısa ve uygulanabilir bir rehber.

Karbonmonoksit (CO), odun, kömür ya da gaz tam yanmadığında oluşan renksiz ve kokusuz bir gazdır. Duman gibi gözü yakmaz, kokusu da yoktur; bu yüzden fark etmenin güvenilir tek yolu bir dedektördür. Halk sağlığı uzmanları sobalı evlerde, özellikle uyunan odalarda sesli alarm veren bir karbonmonoksit dedektörü bulundurulmasını öneriyor.

Duman dedektörü ile aynı şey değil

Duman dedektörü yangını, karbonmonoksit dedektörü ise zehirli gazı algılar. Biri diğerinin yerini tutmaz. İkisini bir arada sunan cihazlar da vardır; alırken ambalajda "karbonmonoksit" ya da "CO" ibaresini mutlaka arayın.

Alırken nelere bakmalı?

Standart: Avrupa'da ev tipi karbonmonoksit alarmları EN 50291 standardına göre üretilir. Kutuda ve cihazda bu ibareyi arayın.
Sesli alarm: Uyurken sizi uyandıracak kadar yüksek sesli olmalı. Yalnızca renk değiştiren kartlar ya da ışıklı göstergeler uyuyan birini uyarmaz.
Pil: Ömür boyu kapalı (değiştirilemeyen) pilli modeller, pili çıkarılıp unutulma riskini ortadan kaldırır. Değiştirilebilir pilli bir model alırsanız pil bitmeden uyarı vermesine dikkat edin.
Ömür sonu uyarısı: Algılayıcıların ömrü sınırlıdır. Standardın 2018 sürümü, cihazın ömrü dolduğunda uyarı vermesini zorunlu kılar. Cihazın üzerindeki son kullanma tarihini not edin.

Nereye takılır?

Sobanın ya da şöminenin bulunduğu odaya: Yakıt yakan her cihazın bulunduğu odaya bir dedektör.
Uyunan odalara: Uyurken belirtileri fark etmek mümkün değildir. Sobalı odaya yakın yatak odalarına da birer dedektör takın; yatak odasında yatış ya da oturuş hizasında, yani soluduğunuz yükseklikte durmalı.
Mesafe: Sobanın bulunduğu odada, sobadan ya da şömineden yaklaşık 1-3 metre uzağa.
Yükseklik: Duvara ya da rafa, yaklaşık baş hizasına. Tavana takılacaksa duvardan en az 15 cm, lambalardan en az 30 cm uzakta olmalı.
Kaçınılacak yerler: Kapı, pencere, aspiratör ve havalandırma menfezinin hemen yanı; dolap gibi kapalı yerler; perde ya da eşya arkası gibi önü kapanabilen yerler; evyenin hemen üstü; sıcaklığın -5 °C'nin altına düştüğü ya da 40 °C'yi aştığı yerler.

Her zaman cihazın kendi kurulum kılavuzuna uyun; üreticiler farklı mesafeler önerebilir.

Nasıl test edilir?

Sezon başında ve sonra düzenli olarak test düğmesine basıp alarmın çaldığından emin olun.
Tozunu yumuşak bir fırçayla alın; boya ya da sprey sıkmayın.
Pil uyarısı veren ya da ömrü dolan cihazı bekletmeden değiştirin.

Alarm çalarsa ne yapmalı?

Pencere ve kapıları açın.
Sobayı ya da şömineyi söndürmeye çalışmak için içeride oyalanmayın; herkesi, evcil hayvanlar dahil, açık havaya çıkarın.
Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, halsizlik ya da bilinç bulanıklığı olan biri varsa 112'yi arayın.
Bacası ve sobası bir usta tarafından kontrol edilmeden cihazı yeniden yakmayın.

Dedektör tek başına yetmez

Dedektör son savunma hattıdır. Asıl önlem, karbonmonoksitin oluşmasını ve içeri sızmasını engellemektir: bacayı her yıl temizletmek, kuru odun yakmak, sobayı aşırı doldurmamak, uyumadan önce söndürmek ve lodoslu havalarda dikkatli olmak. Bunların hepsini kışa hazırlık kontrol listemizde topladık.